Nasih Mensuh

11 04 2007

Birbirine zıt manalarda varid olan hadisler arasımı cemet-mek mümkün olmazsa, onların vürud tarihleri ni bilmek iktiza eder. Eğer bu tarih bilinir veya bu tarihle, yahutta tarihten daha açıjc bir nassla muahhar olan tesbit edilirse, bu, na-sihtir, diğeri ise mensuhtur .

Nesh, mükelleflere taalluk eden şer’i bir hükmün, sonradan gelen şer’i bir delili ile kalkmasıdır. Nasih ise, mezkur kaldırmaya delalet eden hükümdür. Bu hükmün nasih olarak isimlendi rilmesi mecazidir; zira asıl nasih Allah Tealadır.

Nesh çeşitli şekillerde bilinir. En açık olanı, Müslim’in Sahih’inde de yer alan Büreyde hadisi gibi nass ile varid olanıdır: “Sizi kabirleri n ziyaretin den menetmiştim; fakat onları ziyaret ediniz; zira kabirler ahireti hatırlatır.”
Neshe dealet eden şeylerin bir başkası, sahabinin birbirine zıt olan iki hadisten birinin muahhar olduğunu kesin bir şekilde belirtmes idir. Cabir’in şu sözü gibi:

“Rasululla h’m iki emrinden sonuncusu, ateşte pişirilmiş bir şeyin yenmesi sebebiyle abdestin bozulmaya cağı hakkında olanıdır.” Bu hadis Sünen sahipleri tarafından nakledilm iştir.

Neshe delalet eden şeylerin üçüncüsü vürudları tarihle bilinen hadislerd ir. Bunların sayısı çoktur. Ancak, İslam’a sonradan girmiş bir şahabının kendinden önce müslüman olmuş bir başka sahabiye zıt rivayeti, bu ikincisin den de önce müslüman olan diğer sahabiden işitmiş ve sonra da bu işittiğini irsal etmiş ihtimali dolayısıyle bu guruptan değildir. Şu varki, İslam’a sonradan giren sahabinin, müslüman olmadan önce Rasululla h’dan hiç bir hadis almamış olması şar-tıyle, o hadisi Rasululla h’dan işittiğine dair bir sarahat bulunursa, o zaman bu hadis neshe delalet eder.

İcma nasih olmayıp belki neshe delalet edebilir; yani ilk hükmün, ikinci bir hükümle neshedild iğini ve nasihin hangi hüküm olduğunu gösterebilir.

Eğer birbirine muhalif iki hadisin vürud tarihleri bilinmezs e: Bu takdirde metne yahut isnada taalluk eden tercih yollarından birinin yardımıyle iki hadisten birini diğerine tercih etmek iktiza eder. Tercih mümkün olursa takip edilecek yol anlaşılmış olur. Fakat tercih de mümkün olmazsa, her iki hadisle de amel edilmez.
Netice itibariyl e, zahiri manaları birbirine zıt olan hadisler hakkında yapılacak işlem şu sıraya göredir: Eğer iki hadis arasında cem mümkün olursa cemedilir . Bu mümkün olmazsa, hadisleri n vürud tarihleri ne bakılarak nasih ve mensuh bulunur. Bu da mümkün olmazsa, iki hadisten biri tercih edilir. Tercih de mümkün olmadığı takdirde, hadislerl e amel olunmaz; bir başka ifade ile, hadisler amelden tevakkuf olunur. “Tevakkuf” tabirinin kullanılması, iki muarız hadisin hükmen sakıt olması tabirinin kullanılmasına nisbetle daha uygundur; çünkü ikisinden birinin diğerine tercihind e olan gizlilik, başkaları için açık olması ihtimaliy le birlikte sadece o gizliliği ortaya koyan kimsenin durumuna nisbetled ir.


İşlemler

Information

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s




%d blogcu bunu beğendi: