Hasen Haberler

11 04 2007

Yukarıda tarifi yapılmış olan sahih haberin şartlarından yalnız “zabt” şartı hafifler, yani azalırsa, bu habere hasen li-zatihi denir. Metinde azalma karşılığı olarak haffe fiili kullanılmıştır ve kaile demektir. Haffe’l-Kavmu denildiği zaman kallu manası anlaşılır. Zabtın azalmasıyle hadisin hasen olması, harici bir sebep dolayısıyle değildir. Harici sebepten maksat, mestur, yani hali meçhul olan ravinin hadisinin, turuku çoğalarak kuvvet kazanıp hasen olması gibi, zayıf bir hadisi sahih mertebesi ne yükselten amillerdir.

 Sahihin tarifinde geçen şartların baki kalarak hasende yalnız zabtın azalmasının şart koşulmasıyle zayıf hadisler mezkur tarifin dışında bırakılmıştır. Hasenin bu kısmı, sahihe nis-betle daha aşağı derecede, ve birbirini n üstünde çeşitli mertebele re ayrılması bakımından sahihe benzer olsa bile, dinde delil olarak kullanılması yönünden sahih gibidir.
Hasen, turukunun çoğalmasıyle sahih olur; yani sıhhatine hükmolunur; çünkü turuku, çokluğunun toplu şeklinde, hasen ravisinin zabtını sahih ravisine nisbetle kusurlu bırakan miktarı izale edecek bir kuvvet vardır.
Sahih ve hasen lafızları, et-Tirmizi’nin hadisun hase-nun sahihim sözü gibi, bir hadisin vasfında birleşirse, bu, müctehidin ravi hakkında hasıl olan tereddüdü dolayısıyle-dir: “Bu ravide sıhhat şartları bir araya glemiş midir, yoksa kusurlu mudur?” Bu tereddüd ise, ravinin bu rivyetle te-ferrüd etmesi sebebiyle hasıl olur. Böylece, iki vasfın bîr-leşmesindeki manayı anlatmakt a güçlük gören ve “hasen, sahihe nisbetle kusurludu r; iki vasfın birleşmesinde ise bir taraftan bu kusurun isbatı, diğer taraftan nefyi vardır” diyen kimselere verilecek cevap da bilinmiş olur.

Bu cevap şudur: Hadis imamlarının bir ravinin hali üzerinde tereddüd etmeleri, müctehidin, onu iki vasıftan biri ile vasfetmem esini zorunlu kılar. Bu itibarla ravi hakkında

şöyle denk:
“Bazılarına göre hasen vasfı itibariyl e hasen, bazılarına göre de sahih vasfı itibariyl e sahihtir. Ancak bu cevaptan anlaşılan mana şudur ki, bu iki vasfın birleşterilmesi halinde hasenun ev sahihun demek gerekirke n teredüdd harfi olan ev kaldırılmış ve hasenun sahihun denilmiştir. Bu harfin kaldırılması, bundan sonra zikredile cek olan diğer bir şekildeki atıl harfinin kaldırılması gibidir.

Bu İki vasfın birleşmesi hâlinde, hakkında hasenun sahihun denilen haber, yalnız sahihun denilen habere nisbetle daha aşağı dereceded ir; çünkü hakkında kesinlikl e hüküm verilen birşey, tereddüdle hüküm verilen şeye nisbetle daha kuvvetlid ir.
İki vasfın tereddüd harfiyle bir hadiste birleştirilmesi hakkındaki bu açıklama, hadisin tek isnadı bulunması halindedi r.

İsnad tek değilse, iki vasfın beraberce bir hadise itlakı, biri sahih diğeri hasen iki isnad yönünden olur. Buna göre, hakkında hasenun sahihun denilen haber, ferd olup ta hakkında yalnız sahihun denilen habere nisbetle daha yüksek dereceded ir; çünkü isnadın çokluğu haberi kuvvetlen dirir.

Eğer “et-Tirmizi, hadisin bir başka yönden de rivayet edilmesin i hasenin şartı olarak açıklamıştır; nasıl olur da bazı hadisler hakkında: Bu hadis hasen gariptir ve onu yalnız bu yönden biliyoruz; demiştir” denirse, bu suale verilecek cevap şudur: Et-Tirmizi, hasenin mutlak bir tarifini değil, sadece kitabında yer alan hasenin bir çeşidinin tarifini yapmıştır. Bu da, bir başka sıfatla birleş tir ilmeks izin yalnız hasen dediği hadistir. Zira et-Tirmizi, bazı hadisler hakkında hasen, bazıları hakkında sahih, bazıları hakkında garip” bazıları hakkında hasen garip, bazıları hakkında sahih garip, bazıları hakkında da hasen sahih garip vasıflarını kullanmıştır. Onun tarifini yaptığı hasen çeşidi ise, sadece bu vasıfların ilki olan hasendir. Nitekim kitabmın sonlarında yer alan sözü buna delalet eder. Et-Tirmizi burada der ki: “Bizim, kitabımızda hadisun hasenun dediğimiz hadis, bize göre isnadı hasen olan hadistir. Rivayet olunan bir hadis, şaz olmaz ve ravisi de kizb (yalancılık) ile itham edilmezse, bize göre hasen hadistir”. Görülüyor ki et-Tirmizi bununla, hakkında sadece hasenun dediği hadisi tarif etmiş, fakat, yalnız sahihun, yahut yalnız garibun dediği hadisleri n tarifine giriş-mediğİ gibi, hasenun sahihun, yahut hasenun garibun, yahut-ta hasenun sahihun garibun dediği hadisleri de tarif etmemiştir. Belki de, sahih ve garibin hadis uleması arasındaki şöhreti dolayısıyle, bunların tarifine lüzum görmemiş, fakat, açık olmaması, yahutta yeni bir ıstılah olması dolayısıyle kitabında yalnız hasenin tarifini vermekle iktifa etmiştir, Bunu yaparken de “bize göre” kaydını koymuş, el-Hattabi gibi hadis ehline nisbet etmemiştir. Bu açıklama ile bahsi uzayıp gidecek olan karışık ve anlaşılması güç görüşler izale edilmiş olmaktadır. Hamd, ilham ve in’am eden Allah Tealaya mahsustur .                  


İşlemler

Information

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s




%d blogcu bunu beğendi: