Ferdi mutlak, Ferdi nisbi

11 04 2007

Garabet ya senedin aslında bulunur, -senedin aslından maksat, turuku ne kadar çok olursa olsun, isnadın üzerinde dönüp dolaştığı yer, yani sahabinin bulunduğu taraftır- ya-hutta senedin aslında değil, ortasında bulunur; öyle ki, sahabeden birçok kimse o haberi rivayet eder, sonra bu kimselerd en birisinde n yalnız bir şahıs rivayetiy le tek kalır. Bu iki şekilden birincisi ne, yani garabetin senedin sahabi tarafında olması şekline ferdi mutlak denir.

Rasululla h’ın (s.a.v.) vela’ın satışını ve hibe edilmesin i yasaklaya n hadisi böyledir. Bu hadisi, İbn Ömer’den rivayetin de Abdullah İbn Dinar tek kalmıştır. Bazan tek kalan raviden nakleden bir başka ravinin de tek kaldığı olur. Rasululla h’m şu’abu’l-iman hadisi gibi. Bu hadisi Ebu Hureyre’den Ebu Salih, Ebu Salih’ten de Abdullah İbn Dinar rivayetle riyle tek kalmışlardır. Bazen de bu teferrüd, haberin bütün ravileri boyunca veya çoğunda devam eder. El-Bezzar’ın Müsned’in-de ve et-Taberani’nin el-Mu’cenıu’1-Evsat’ında bunun pek çok misalini görmek mümkündür.

İkincisine, yani garabetin senedin ortasında olması şekline gelince, buna da ferdi nisbi denir. Nisbi denmesini n sebebi, teferrüdün muayyen bir şahsa nisbetle hasıl olması dolayı siyledir; bu gibi hallerde hadis meşhur cinsinden olsa bile farketmez .

Ferdiyyet in ferdi nisbi üzerine ıtlakı nadirdir; çünkü garip ve ferd kelimeler i, her ne kadar lügat ve ıstılah yönünden müteradif iseler de, ıstılahçılar, kullanılışlarındaki azlık ve çokluk bakımından aralarını ayırmışlar ve ferd kelimesin i, çok defa, ferdi mutlaka, garip kelimesin i de ferdi nisbiye ıtlak etmişlerdir. Tabiatiyl e bu, onlara isim vermek yönün-dendir. Halbuki bu kelimeler den türemiş fiillerin kullanılışı cihetinde n herhangi bir ayırım yapmamışlar, haber mutlak olsun nisbi olsun teferrede bihi fulan “fulan, bu hadisi teferrüd etti”, veya ağrebe bihi fulan “fulan, bu hadisle garip (tek) kaldı” demişlerdir.
Hadisçilerin munkatı ve mürsel haberler hakkındaki ihtilafla rı da buna benzer: Munkatı ve mürsel, ayrı ayrı şeyler midir, yoksa aynı mı? Hadisçilerin çoğu, isimlerin ıtlakı halinde ayrı şeyler olduğu görüşündedirler; fakat bunlardan türeyen fiillerin istimalin de yalnız irsal’i kullanmışlar ve haber mürsel olsun munkatı olsun erselehu fulan: Fulan, hadisi irsal etti demişlerdir. Bu sebepten, onların kelimeler i kullandıkları yerleri hesaba katmıyan kimseler, hadisçilerden çoğunun mürselle munkatı arasını ayırtetmediklerini ileri sürmüşlerdir. Halbuki bu, zannettik leri gibi değildir ve bu konudaki inceliği anlayan çok az olmuştur.


İşlemler

Information

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s




%d blogcu bunu beğendi: